Modal doğaçlama, akor değişimlerini hızlı takip etmek yerine, uzun süre tek bir mod veya skala üzerinde kalarak melodik gelişime odaklanan bir yaklaşımdır. Bu yöntem, 1959 tarihli Miles Davis albümü 'Kind of Blue' ile caz repertuvarına kalıcı biçimde girdi.
Albümün açılış parçası 'So What', D Dorian modunda 16 ölçü, ardından Eb Dorian'da 8 ölçü ve tekrar D Dorian'da 8 ölçüden oluşan basit ama etkili bir yapıya sahiptir; bu yapı, doğaçlamacının hızlı akor takibi yerine mod içindeki melodik anlatıma odaklanmasını sağlar.
Lydian modu ise majör skaladan yükseltilmiş dördüncü derecesiyle ayrılır ve daha 'havada asılı', gerilimli bir renk sunar; besteci George Russell'ın 1953 tarihli 'Lydian Chromatic Concept' kitabı, bu modun caz harmonisindeki önemini teorik olarak temellendirdi.
George Russell'ın teorisi zamanla yalnızca Lydian moduyla sınırlı kalmayıp tüm modların birbiriyle ilişkisini açıklayan kapsamlı bir sisteme dönüştü ve bu sistem günümüzde hâlâ ileri seviye caz teorisi derslerinde okutulmaktadır.
Modal doğaçlamada başarı, hızlı akor bilgisinden çok mod içindeki karakteristik notaları (Dorian'da doğal 6'lı, Lydian'da yükseltilmiş 4'lü gibi) vurgulayabilmekten geçer. Derslerimizde modal doğaçlamaya geçmeden önce öğrencilere ilgili modun karakteristik seslerini net biçimde tanımayı öğretiyoruz.